24 Nis

Basın Toplantısı: 2016 Hayvan Hakları İhlâlleri Raporunu Açıkladık!

Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) olarak, Sivil Düşün AB Programı desteğiyle yürüttüğümüz “Hayvan Hakları İzleme Merkezi” çalışmamız kapsamında, 2016 boyunca tür ayırt etmeksizin raporladığımız hayvan hakları ihlâllerine ilişkin yıllık raporumuzu Beyoğlu’ndaki Aynalıgeçit Etkinlik Mekânı’nda düzenlediğimiz basın toplantısında açıkladık. Basın toplantımıza, oyuncu Özge Özder (Bana Göz Kulak Ol Duyarlı Yaşam Derneği) ve gazeteci, yazar, hayvan hakları aktivisti Zülâl Kalkandelen de katılarak yıllık raporumuzu yorumladı ve Türkiye’de hayvan haklarının güncel durumuna, hayvan hakları ihlâllerine dair tespitlerde bulundu. 

HAKİM 2016 Hayvan Hakları İhlâlleri Basın Toplantısı

Medyanın türcü nefret dilini ve hayvanlara yönelik şiddeti normalleştiren tavrını eleştiren “Hayvanlar Medyaya Seslenseydi” adlı videonun gösterimi ile başlayan basın toplantımızda, ilk olarak, parlamento ve bürokraside hayvan haklarına verilen öneme dair güncel bilgileri basın ile paylaştık: 2016’da TBMM’ye sunulan soru önergesi sayıları, TBMM’de bekleyen yasa teklifi sayıları, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın bütçesi, bütçede sokak hayvanlarına ve yaban hayvanlarına ayrılan ödenek, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’ndan bilgi edinme yolu ile elde ettiğimiz ve hayvanları ilgilendiren istatistikî veriler, hayvan deneylerine ilişkin istatistikî veriler, hayvan hakları ihlâllerine karşılık yaptırımlar…

Video Kolaj ve Kurgu: Özge Azap

Parlamento ve bürokrasiye dair bilgi, veri paylaşımı ve Türkiye’de hayvan haklarının güncel durumu, yasama çalışmaları ile ilgili tespitlerin ardından, 2016 yılında gerçekleşen hayvan hakları ihlâllerinin özetini ve hayvan hakları ihlâllerine ilişkin güncel ve resmî bilgileri içeren basın açıklamasını, HAKİM Raportörü ve aynı zamanda Hayvan Haklarını Koruma ve Geliştirme Derneği (HAGİD) Başkanı olan Fatma Biltekin ve HAKİM Koordinatörü Burak Özgüner okudu. Yaşam hakkı gasbı, işkence, özgürlüğü kısıtlama, cinsel şiddet ve beden dokunulmazlığının ihlâli kategorilerinde, bir yıl boyunca raporladığımız hak ihlâllerine ilişkin raporumuza yansıyan toplam sayılara, bu metnin sonunda ulaşabilirsiniz.

Basın toplantımızda konuşan gazeteci, yazar ve hayvan hakları aktivisti Zülâl Kalkandelen, hayvan haklarıyla ilgili birçok konuya değindi, özellikle insan menfaati ve keyfi için sömürülen ve toplum tarafından “çiftlik hayvanları” olarak tanımlanan hayvanlara uygulanan “görünmez” tahakküm, şiddet ve soykırımdan bahsetti. Medyanın türcü dilini de eleştiren Zülâl Kalkandelen, AB ülkelerinden Türkiye’ye korkunç koşullar altında taşınan ve işkenceye maruz bırakılan sığırlarla ilgili The Guardian gazetesinde yayınlanan bir haberi örnek vererek, geçtiğimiz aylarda Beykoz ormanlarında açılan bir sondaj kuyusuna düştükten sonra kurtarılan ve sonunda hepimize büyük bir mutluluk kaynağı olan yavru köpeğin hikâyesi ile uluslararası nakiller esnasında ve sonrasında sığırlara yaşatılanları karşılaştırdı ve hayvanlarla ilgili çalışan örgütlerin tepkisizliğine, medyanın ilgisizliğine tepki gösterdi. Aynı tepkiyi bizler de paylaşıyoruz ve kuyudan kurtarılan yavru köpeğin hemen ardından, Afyon Sandıklı’da kuyuya düştükten sonra kurtarılıp kesilerek öldürülen ineği hatırlatıyoruz ve haberlerde “kuyuya düştükten sonra kesilen inek” olarak yer alan bu hayvanı bir kez daha üzüntü ile anıyoruz. Zülâl Kalkandelen, toplumsal şiddetten en çok etkilenen hayvanlara ve hayvan hakları ile ilgili olarak toplumun, hayvan kuruluşlarının genel tavrı, devlet politikalarına ilişkin birçok tespitte bulundu. Basın toplantısının medya yansımalarına baktığımızda, Zülâl Kalkandelen’in hiçbir görüş, tespit ve eleştirisinin medyada hiç yer bulmadığını gördük. Yıllardır türcü haberleri nedeniyle eleştirdiğimiz medyanın bu tutumu, bizi hiç şaşırtmadı ancak medyaya hâkim olan popülizmin, haber kalitesini oldukça düşürdüğünü düşündüğümüzü de paylaşmadan edemeyeceğiz. Zülâl Kalkandelen’in konuşmasının tamamını yayınlıyor, basın toplantısına katılımı ve hayvanların sesini bir kez daha duyurduğu, yükselttiği için kendisine teşekkür ediyoruz.

Video: Özge Özgüner

Basın toplantımızda konuşan bir diğer konuğumuz, hayvan hakları konusunda farkındalık çalışmaları ve son olarak da “Kürkünü Çıkar, Vicdanını Giy” kampanyasından kendisini tanıdığımız sanatçı dostumuz, oyuncu Özge Özder de yasa koyuculara seslenerek hayvan haklarına gereken önemin verilmesi gerektiğini bir kez daha hatırlattı. Toplumdaki tahammülsüzlüğe “Sokak hayvanlarına koyduğumuz su kaplarını tekmeleyen insanlarla yaşıyoruz” sözleriyle vurgu yapan Özge Özder, raporumuza yansıyan hayvan hakları ihlâllerinin korkunç boyutlarda olduğunu ifade etti. Hayvanlara yönelik işlenen suçların, bir an önce “kabahat” statüsünden çıkarılarak “suç” kapsamına alınmasının öncelikli taleplerimiz arasında olduğunu hatırlatan Özge Özder, hayvan hakları için birleşik bir mücadele hattı oluşturulmasının önemine de dikkat çekti. Hayvanların kapatıldığı, işkence gördüğü tesislerin şeffaf ve denetlenebilir olması gerektiği görüşünde olduğunu ve önümüzdeki dönemde, yeni kampanya konularının faytonlarda sömürülen atlar olacağını açıklayan Özge Özder, toplumun tüm kesimlerine hayvanlara âdil davranılması konusunda çağrıda bulunarak duyarlı sanatçı dostlarıyla hayvan hakları için farkındalık yaratmaya, hayvanların sesi olmaya devam edeceklerini açıkladı.

Hayvan Hakları İzleme Merkezi (HAKİM), 2016 yılı boyunca raporlanan hayvan hakları ihlallerini açıkladı. Toplantıya oyuncu Özge Özder de katıldı. ( Hikmet Faruk Başer - Anadolu Ajansı )

Fotoğraf: Hikmet Faruk Başer – Anadolu Ajansı

“Hayvan Hakları İzleme Merkezi” çalışmamızı destekleyen Sivil Düşün AB Aktivist Destek Programı’na, yıllık raporumuza dair infografiklerin tasarımı, video kolaj/kurgu ve basın toplantısında görev alan gönüllülerimize, basın toplantımıza yoğun ilgi gösteren tüm medya kuruluşlarına, toplantıyı takip eden tüm basın emekçilerine, toplantıya katılan Özge Özder’e, Zülâl Kalkandelen’e, tüm duyarlı insanlara ve raporumuzu haberleştirerek hayvanların sesini yükseltmemize olanak sağlayan Anadolu Ajansı, CNNTÜRK, CNNTÜRK Radyo’daki “Haber Ötesi” programına bizi konuk eden Nevşin Mengü, Kanal B, Ulusal Kanal; BirGün, Cumhuriyet, Vatan, Son Saat ve Tünaydın gazetelerine teşekkür ediyoruz.

Video: Özge Özgüner

2016 hayvan hakları ihlâlleri raporumuza yansıyanlar şöyle:

YAŞAM HAKKI GASBI:

Ocak: 403.780

Şubat: 771

Mart: 16.560

Nisan: 7.392.152

Mayıs: 1.797

Haziran: 104.596

Temmuz: 800.136

Ağustos: 5.684.927

Eylül: 1.000.704

Ekim: 7.827.669

Kasım: 10.187.242

Aralık: 7.001.630

  • 2016 yılında eti için kayıtlı olarak öldürülen tavuk ve hindi hayvan sayısı: 1 milyar 106 milyon 235 bin 358 (TÜİK)
  • 2016 yılında eti için kayıtlı öldürülen sığır, koyun, keçi ve manda sayısı: 9 milyon 741 bin 786 (TÜİK)
  • Son av sezonunda, kayıtlı 239.986 avcı ve kayıtsız avcılar tarafından kaç bin hayvanın öldürüldüğü bilinmemektedir. Av kontrol ve denetimleri sırasında 7.796 hayvan ele geçirilmiştir. EN AZ 569 yaban hayvanı, yabancı ve yerli avcılarca “av turizmi” kapsamında katledilmiştir. (Bilgi edinme başvurusu)
TOPLAM: EN AZ 1.156.407.473
NOTLAR:
  • Balıkçılık adı altında ve tatlı su balık üretim merkezlerinde kaç balığın öldürüldüğüne ilişkin istatistikî bir bilgi mevcut değildir.
  • 2016 yılında ipek üretimi için boğularak ve canlı canlı kaynatılarak yaşam hakkı gasp edilen ipek böceklerine dair istatistikî bir bilgi mevcut değildir. Yaş ipek kozası (ton): 103 ton (576 köy, 2.001 aile, 5.303 adet tohum kutusu) (TÜİK)
  • 2016 yılında “arıcılık” adı altında kaç arının sömürüldüğü ve hayatını kaybettiği bilinmemektedir. Bal için sömürülen ve ölen arılara dair kovan sayısı: 900.364 (TÜİK)
  • Fayton ve taşımacılıkta sömürülürken kaç atın, katırın, eşeğin yaşamını yitirdiği bilinmemektedir.
  • Savaş ve çatışma ortamında yaşam hakkı gasp edilen hayvanların sayısı bilinmemektedir.
  • Orman yangınlarında kaç hayvanın hayatını kaybettiği bilinmemektedir.
  • Türkiye’de kürkleri için öldürülmek üzere yetiştirilen Çinçila ve tavşanların sayıları bilinmemektedir.

hakim-1

İnfografik: Murat Can Kurşun

İŞKENCE:

Ocak: 4875

Şubat: 43

Mart: 1.040

Nisan: 105

Mayıs: 24

Haziran: 27

Temmuz: 248

Ağustos: 17.098

Eylül: 4

Ekim: 6

Kasım: 54

Aralık: 6

  • Yurt içinde sevk edilirken fiziksel ve psikolojik işkenceye maruz kalan kanatlı hayvan sayısı bilinmemekle birlikte taşınırken işkenceye maruz kalan sığır, koyun, keçi sayısı: 191.436 (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Verileri)
  • Sadece Adalar genelinde, faytonlarda işkence gören, sömürülen at sayısı (yaz dönemi için): 1540 (Bilgi edinme başvurusu)
  • 2016 yılı deneylerde işkence gören ve öldürülen hayvan sayıları bilinmemektedir.
TOPLAM: EN AZ 8.216.506
ÖZGÜRLÜĞÜ KISITLAMA:

Ocak: 32

Şubat: 458

Mart: 232

Nisan: 576

Mayıs: 103

Haziran: 1.516

Temmuz: 342

Ağustos: 855

Eylül: 8

Ekim: 2.004

Kasım: 105

Aralık: 59

  • 32 hayvanat bahçesinde tutsak edilen en az hayvan sayısı: 16.000 (Yaklaşık 7.500’ü sadece Gaziantep Hayvanat Bahçesi’nden; 16.000 sayısı hayvanat bahçelerinin web sitelerindeki bilgiler derlenerek elde edilmiştir)
  • 2016 yılında, insan menfaati ve keyfi, et, süt, yün, yumurta, tiftik, kıl, taşımacılık, at yarışı için özgürlüğü kısıtlanan sığır, manda, koyun, keçi, deve, domuz, at, eşek, katır, tavuk, hindi, kaz ve ördek sayısı: 505.382.472 (TÜİK)
  • 2016 yılında balık üretim çiftliklerinde tutsak edilen hayvanların sayısı bilinmemektedir.
  • 2016 yılında, Türkiye’de hâlâ faal olan 8 yunus parkında ise, en az 30 yunus tutsak edilmektedir. Bu sayıya beyaz balina, mors, deniz aslanı, fok gibi deniz memelileri dâhil değildir.
  • Türkiye’deki 6 dev akvaryumda, kaç deniz canlısının tutsak edildiği bilinmemektedir.
  • 2016 yılında, deney laboratuvarları ve araştırma merkezlerinde özgürlüğü kısıtlanan hayvanların sayısı henüz açıklanmamıştır.
  • Türkiye’de kürkleri için öldürülmek üzere yetiştirilen Çinçila ve tavşanların sayıları bilinmemektedir.
TOPLAM: EN AZ 1.505.404.792

hakim-2

İnfografik: Murat Can Kurşun

CİNSEL ŞİDDET

Ocak: 0

Şubat: 1

Mart: 0

Nisan: 1

Mayıs: 0

Haziran: 0

Temmuz: 0

Ağustos: 0

Eylül: 0

Ekim: 1

Kasım: 2

Aralık: 1

  • 2016 yılında “sunî tohumlama” yoluyla cinsel şiddete maruz kalan hayvan sayısı: 2.979.752 (HAYGEM)
TOPLAM: EN AZ 2.979.758
hakim-3

İnfografik: Murat Can Kurşun

BEDEN DOKUNULMAZLIĞININ İHLÂLİ

Ocak: 0

Şubat: 0

Mart: 50

Nisan: 60

Mayıs: 2

Haziran: 0

Temmuz: 0

Ağustos: 0

Eylül: 0

Ekim: 0

Kasım: 0

Aralık: 0

  • 2016 yılında, temel hayvan sağlığı kuralları ve cerrahî prensiplere bile riayet edilmeden belediyelerce kısırlaştırılan sahipsiz hayvan sayısı:597 (Bilgi edinme başvurusu)
  • 2016’da yün, tiftik üretimi için kırkılma esnasında beden dokunulmazlığı ihlâl edilen ve işkence gören koyun ve keçi sayısı: 558.109 (TÜİK)
  • 2016 yılında, deney laboratuvarları ve araştırma merkezlerinde tutulan hayvanların sayısı açıklanmadığından, kaç bin hayvanın deneylerde beden dokunulmazlığının ihlâl edildiği bilinmemektedir.
TOPLAM: EN AZ 42.711.818
hakim-4

İnfografik: Murat Can Kurşun

HAYVAN HAKLARI HAKKINDA VERİLER

Avcılardan ele geçirilen ölü/canlı yaban hayvanı sayısı: 7.796 (Bilgi edinme başvurusu)

Türkiye’de kayıtlı avcı sayısı: 239.986 (DKMP web sitesi)

2016’da satılan avlanma izin kartı sayısı: 145.259 (DKMP web sitesi)

2016-2017 “av sezonu”nda av turizmi kapsamında öldürülen yaban hayvanları ve avcı sayıları: (DKMP web sitesi)

  • Yaban keçisi: 107 (57’si yabancı; 28’i yerli, 21’i yerel, 1’i diplomat),
  • Hatalı boynuzlu-Şelek yaban keçisi: 3 (1 yerli, 2 yerel)
  • Dişi yaban keçisi: 3 (3 yerel),
  • Melez yaban keçisi 10 (7 yabancı, 3 yerli),
  • Çengel boynuzlu dağ keçisi: 20 (11 yabancı, 9 yerli),
  • Anadolu yaban koyunu: 1 (1 yabancı),
  • Kızıl geyik: 33 (15 yabancı, 15 yerli, 2 yerel, 1 diplomat),
  • Karaca: 117 (44 yabancı, 69 yerli, 4 diplomat),
  • Yaban domuzu: 275 (200 yabancı, 75 yerli)

TOPLAM KOTA: EN AZ 569 (341’i başka ülke vatandaşı ve belirlenen kotanın dışında avlanmak mümkün ve ekstra ücrete tâbi)

2017 itibarı ile tescil edilen avlak sayıları ve avlakların yüz ölçümü:

  • 1.098 devlet avlağı,
  • 990 genel avlak,
  • 49 örnek ve özel avlak

Tescil edilen 2.137 avlağın toplam yüz ölçümü: 72.255.534,57 hektar (DKMP web sitesi)

Kara Avcılığı Kanunu’na muhalefet nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılıklarına intikal eden ateşli silah: 2 adet yivli av tüfeği (yaban hayvanlarının beslenmesine barınmasına üremesine ve korunmasına imkan veren doğal yaşama alanlarının zehirlenmesi, zehirle avlanma, avlanmak suretiyle, bir canlı türünün yok olması ya da ekolojik dengenin bozulması tehlikesine neden olunduğu için ve yivli silahların avcılık belgesi olmadan ruhsatsız olarak avda kullanılması durumunda suçtan dolayı) (Bilgi edinme başvurusu)

Avcılardan ele geçirilen ve ihale ile satılarak Orman ve Su İşleri Bakanlığı’na gelir olarak kaydedilecek yasadışı av malzemeleri: 1442’si ateşli silah olmak üzere, sair eşya (33 otomobil, 9 kamyonet, 4 motorlu tekne, 2 motorsiklet ve 3 traktör ile bin 443 otomatik ve yarı otomatik tüfek, 120 ağ ve 46 akü) (Bilgi edinme başvurusu ve DKMP web sitesi)

2016 yılında 4915 sayılı Kara Avcılığa Kanununa muhalefet eden şahıs sayısı: 7.845 (Bilgi edinme başvurusu)

  • Sosyal paylaşım sitelerinden tespit edilerek Kara Avcılığı Kanunu’na göre haklarında yaptırım uygulanan şahıs sayısı: 720 (DKMP web sitesi)

2016 yılında Kara Avcılığı Kanunu’na muhalefet eden şahıslara kesilen toplam idarî para cezası: 6.060.535,64 TL (Bilgi edinme başvurusu)

2016 yılında Kara Avcılığı Kanunu ve Merkez Av Komisyonu kararlarına göre yasadışı avlanan hayvanlar için talep edilen tazminat bedelleri toplamı: 3.826.050,04 TL (DKMP web sitesi)

Kötü muamele nedeniyle el konulan hayvan sayısı: 157 (Bilgi edinme başvurusu)

“Tehlikeli ırk” genelgesine göre el konulan köpek sayısı: 40 (Bilgi edinme başvurusu)

2016 yılında, hayvanlara yönelik kötü muamele, işkence ve öldürme gibi fiiller nedeniyle idarî para cezası uygulanan şahıs sayısı: 229 (Bilgi edinme başvurusu)

2016 yılında kısırlaştırılan sahipsiz hayvan sayısı: 153.597 (Bilgi edinme başvurusu)

Mevcut barınak sayısı: 231 (Bilgi edinme başvurusu)

Mevcut hayvanat bahçesi sayısı: 32 (Bilgi edinme başvurusu)

Hayvanat bahçelerinde tutsak edilen hayvan sayısı: Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca cevaplanmamıştır.

Mevcut yaban hayvanı kurtarma ve rehabilitasyon merkezi sayısı: 6 (Bilgi edinme başvurusu)

Mevcut dev akvaryum sayısı: 6 (Bilgi edinme başvurusu)

2016 yılında, kuşlar, deniz memelileri hariç memeliler, sürüngenler, iki yaşamlılar, eklem bacaklılara ait türler ve bunların ceset, ceset parçası ve türevleri için, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca düzenlenen toplam CITES belgesi sayısı (tüm ticarî işlemler için): 2090 (Bu sayının 1750’si Türkiye’ye giriş için düzenlenmiş CITES izin belgesidir.) (Bilgi edinme başvurusu)

2016 yılında 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na muhalefet edenlere uygulanan toplam idarî para cezası: 934,035 TL (Bilgi edinme başvurusu)

Denetlenen ve yaptırım uygulanan hayvanat bahçesi sayısı: 0 (Bilgi edinme başvurusu)

Denetlenen ve yaptırım uygulanan hayvan barınağı sayısı: Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca cevaplanmamıştır.

Hayvan hakları ihlâlleri nedeniyle yaptırım uygulanan belediye sayısı: Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca cevaplanmamıştır.

2017 itibarı ile hayvan satan pet-shop sayısı: 1.668 (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü web sitesi)

Sadece Adalar genelindeki fayton sayısı: 272 (Bilgi edinme başvurusu)

Sadece Adalar genelinde, faytonlarda sömürülen at sayısı (yaz dönemi için): 1.540 (Bilgi edinme başvurusu)

2017 itibarı ile hayvan deneylerinde kullanılmak/öldürülmek üzere hayvan üreten kuruluşlar: 128 (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü web sitesi)

2010-2015 yıllarında deneylerde kullanılan/öldürülen toplam kayıtlı hayvan sayısı: (DKMP web sitesi)

  • 2010: 207.307
  • 2011: 201.606
  • 2012: 173.152
  • 2013: 167.634
  • 2014: 213.366
  • 2015: 386.745 (2015 verisi, bilgi edinme başvurusundan elde edilmiştir)

2010-2014 yıllarında, deneylerde kullanılan/öldürülen ve nereden temin edildiği bilinmeyen kedi ve köpek sayısı: 14.057 (DKMP web sitesi)

Tavuk endüstrisindeki işletme sayıları: (Bilgi edinme başvurusu)

  • 7819 “ticari etlik” işletmesi
  • 384 “ticari yumurtacı” işletmesi
  • 316 “etlik damızlık” işletmesi
  • 41 “yumurtacı damızlık” işletme
  • 62 kuluçhane

2016 yılında eti için kayıtlı olarak öldürülen tavuk ve hindi hayvan sayısı: 1 milyar 106 milyon 235 bin 358 (TÜİK)

2016 yılında eti için kayıtlı öldürülen sığır, koyun, keçi ve manda sayısı: 9 milyon 741 bin 786 (TÜİK)

2016 yılında insan menfaati (et, yumurta, yün, tiftik, kıl, süt) için özgürlüğü kısıtlanan hayvan sayısı toplamı:  1 milyar 505 milyon 382 bin 472 (TÜİK)

  • 2016 yılında eti için kayıtlı olarak öldürülen tavuk ve hindi hayvan sayısı: 1 milyar 106 milyon 235 bin 358
  • 2016 yılında eti için kayıtlı öldürülen sığır, koyun, keçi ve manda sayısı: 9 milyon 741 bin 786
  • 2016 yıl sonu itibarı ile sığır, manda, koyun, keçi, deve, domuz, at, eşek ve katır sayısı: 55 milyon 864 bin 66
  • 2016 yıl sonu itibarı ile tavuk, hindi, ördek ve kaz sayısı: 333 milyon 541 bin 262

2016’da yün, tiftik üretimi için kırkılma esnasında beden dokunulmazlığı ihlâl edilen ve işkence gören koyun ve keçi sayısı: 42.558.109 (TÜİK)

2016’da sütü için sömürülen inek, koyun, keçi ve manda sayısı: 25.199.563 (TÜİK)

2016 yılında “arıcılık” adı altında kaç arının sömürüldüğü ve hayatını kaybettiği bilinmemektedir. Bal için sömürülen ve ölen arılara dair kovan sayısı: 7.900.364 (TÜİK)

2016 yılında ipek üretimi için yaşam hakkı gasp edilen ipek böceklerine dair yaş ipek kozası (ton): 103 ton (576 köy, 2.001 aile, 5.303 adet tohum kutusu) (TÜİK)

2016 yılında “bohçacılık” adı altında kaç böceğin doğadan koparıldığı ve öldürüldüğü bilinmemektedir.

2016 yılında “sunî tohumlama” yoluyla cinsel şiddete maruz kalan hayvan sayısı: 2.979.752 (HAYGEM)

hayvan-deneylerikedi-kopek-deney

ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI KADROSU, BÜTÇESİNE İLİŞKİN GÜNCEL BİLGİLER:

Orman ve Su İşleri Bakanlığı bünyesinde çalışan veteriner hekim sayısı: 35 (TBMM – Yazılı soru önergesine cevap olarak)

2017 için TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen Orman ve Su İşleri Bakanlığı bütçesi: 14 milyar 663 milyon 74 bin TL (Orman ve Su İşleri Bakanlığı web sitesi)

Sokak hayvanları için hayvan bakımevi yapımı, mikroçip ve kulak küpesi temini ve otomatik mama ve su makinası alımı için 2017 yılında ayrılması planlanan ödenek: 11.500.000 TL (Bilgi edinme başvurusu)

2017 yılı için yaralı yaban hayvanlarının tedavi ve rehabilitasyonu ile ilgili -maliyet gelen hayvan sayısı ve yapılan tedavilere göre değişmekle birlikte- ayrılması planlanan ödenek: 2.000.000 TL + 500.000 TL (Hatay’da yaban hayvanı kurtarma tesisi inşaatı) (Bilgi edinme başvurusu)

2017 yılı Orman ve Su İşleri Bakanlığı bütçesinde, sokak hayvanlarına ayrılan bütçenin oranı: % 0,078

2017 yılı Orman ve Su İşleri Bakanlığı bütçesinde, yaban hayvanlarının tedavi ve rehabilitasyonu için ayrılan bütçenin oranı: % 0,017

2016 yılında “av turizmi” kapsamındaki av organizasyonlarından elde edilen gelir: 3.043.625 TL (Bilgi edinme başvurusu)

2016’da satılan avlanma izin kartlarından elde edilen gelir: 12.045.765 TL (DKMP web sitesi)

Sokak hayvanları için hayvan bakımevi yapımı, mikroçip ve kulak küpesi temini ve otomatik mama ve su makinası alımı için 2016 yılında ayrılan ödenek: 5.310.000 TL (Bilgi edinme başvurusu)

bakanlik

PARLAMENTO İLE İLGİLİ VERİLER:

  • 2016 yılında TBMM Başkanlığı’na sunulan hayvan hakları ile ilgili toplam yazılı soru önergesi sayısı: 16 (15’i CHP tarafından, 1’i HDP tarafından verilmiş)
  • 26. yasama döneminde, TBMM ihtisas komisyonlarında bekleyen hayvan hakları ile ilgili kanun teklifleri: 5 kanun teklifi (Tamamı CHP milletvekilleri tarafından teklif edilmiştir)

hayvan-haklari-ile-ilgili-soru-onergesi-sayisi-1

OKUNAN BASIN AÇIKLAMASININ TAM METNİ:

BASINA VE KAMUOYUNA,                                                                                                                     14.04.2017

Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) olarak, Türkiye’de ilk kez, hayvan hakları ihlâllerini tür ayırt etmeksizin raporladık, bu ihlâllerin yaptırımla sonuçlanması için çabaladık. Birazdan açıklayacağımız rakamları, insanlığın hayvanlar üzerinde kurduğu tahakkümün, toplumsal şiddetin, soykırımın ne denli korkunç ve can acıtıcı boyutlarda yaşandığını gözler önüne serilmesi, toplumun birçok kesimi tarafından yok sayılan hayvanlara yaşatılan zulmün görünür kılınması açısından oldukça önemli buluyoruz.

Türkiye’de hayvan haklarından bahsedildiğinde, insanların aklına daha çok kedi-köpek gelse de farklı türden milyonlarca hayvan, insanlığın zalimliğinden nasibini almış durumda ve almaya devam ediyor. Yaşanan hak ihlâllerini, hayvan türü olarak kategorize etmedik çünkü ister insan olsun isterse herhangi bir hayvan türü olsun, yaşanılan acı, stres, korku aynı…

2016 boyunca raporladığımız hak ihlâlleri, basına, sosyal medyaya yansıyanlar, yaptırımla karşılık bulanlar, yani sadece kayıt altına alınabilenlerden oluşuyor. Buna rağmen, sadece 2016 yılında, milyonlarca hayvanın başta yaşam hakkı olmak üzere birçok hakkının gasp edildiğini biliyoruz. Raporlanamayan milyonlarca hak ihlâli var. Her gün mezbahalarda, barınaklarda, süt ve yumurta çiftliklerinde, balıkçılıkta, avcılıkta, hayvanat bahçelerinde, faytonlarda ve taşımacılıkta, yunus parklarında, hayvanlı sirklerde, kürk çiftliklerinde, deney laboratuvarlarında, yurtiçi ve yurtdışı hayvan nakillerinde, ipek böcekçiliğinde, arıcılıkta, “bohçacılık” adı altında yürütülen böcek toplamaları ve kurbağa, salyangoz toplayıcılığındaki rutin şiddet ve ülkemizdeki çatışmalar, bombalamalar, orman yangınları sırasında yaşanan can kayıpları ve acılar ne yazık ki raporlarımıza dâhil edilememiştir. Ancak bizler biliyoruz ki her gün onbinlerce hayvan, birçok tesis ve işletmede, gündelik hayatımızda sistematik zulme, hak ihlâllerine ve katliamlara maruz bırakılıyor. İstanbul Tuzla’da bulunan ve Balkanlar’ın en büyük mezbahasında, sadece bu tesiste her gün 2.000 koyun katledilmektedir. Bir günü geçtik, bir dakikada dahi hayvanlara uygulanan zulüm korkunç boyutlardadır.

Sadece 2016 yılında EN AZ 1 milyar 156 milyon 407 bin 473 (1.156.407.473) yaşam hakkı gasbı raporlanabilmiştir. Bu kategoride insan menfaati ve keyfi için, kasıtla, silahla, işkence ile, zehirle öldürme, ihmal nedeniyle ölüme sebebiyet verme, trafik kazaları, av katliamları raporlanmıştır. Bu kategoride bildirdiğimiz toplam sayının EN AZ 1 milyar 106 milyon 235 bin 358’ini (1.106.235.358) küçücük kafeslerde yaşamaya mahkûm edilen ve çok kısa bir süre zarfında, kaçınılmaz bir son olarak kesimhaneye gönderilen tavuk ve hindilerin yaşam hakkı ihlâlleri oluşturmaktadır. Yumurta endüstrisinde, fazla ekonomik getirisi olmadığı ve bakımı külfet olduğu için boğularak ya da diri diri preslenerek, parçalanarak öldürülen milyonlarca erkek civcivin sayısı ise bilinmemektedir. Raporlayabildiğimiz yaşam hakkı ihlâllerinden EN AZ 9 milyon 740 milyon 638’i (9.740.638) ise 2016 yılında eti için öldürülen sığır, koyun, keçi ve mandalardan gasp edilen yaşam hakkıdır. 2016’da avcıların katlettiği hayvan sayısı bilinmemekle birlikte, yapılan denetim ve kontrollerde avcılardan 7 bin 796 hayvan ele geçirilmiş, “av turizmi” denilen ölüm tacirliği kapsamında ise en az 596 yaban hayvanı yabancı ve yerli avcılara öldürtülmüştür. Aynı bilinmezlik hâli, kürk çiftliklerinde de mevcuttur. Türkiye’de artış göstererek, çinçila ve tavşanlar kürkleri için yetiştirilmekte ve katledilmektedir. Bu vesileyle hem yaşam hakkını gasp ettiği hem de ekolojik yıkıma sebep olduğu için avcılığın da av turizminin de kürkün de derhal yasaklanması gerektiğini bir kez daha ifade ediyoruz.

2016’da EN AZ 8 milyon 216 bin 506 (8.216.506) işkence vakası raporlanabilmiştir. Bu kategoride raporladığımız vakalarda, psikolojik/fiziksel şiddet ayrımı yapılmamıştır. Kapalı kapılar ardında, hayvanlara yönelik sömürü ve zulüm ile ayakta duran ticarî kuruluşlarda yaşanan hayvan hakları ihlâlleri, büyük bir koruma kalkanı altında gerçekleşiyor, bu verilere ulaşmak neredeyse imkânsız…  Raporlanan işkence vakalarından 8 milyon 191 bin 436’sı yurt içinde sevk edilirken fiziksel ve psikolojik işkenceye maruz kalan sığır, koyun ve keçilere aittir. Korkunç boyutlarda taşınan kanatlı hayvan sayısı ise bilinmemekte ancak raporlarımızda da yer aldığı gibi, binlerce kanatlı hayvan, nakillerde ve nakiller esnasında gerçekleşen trafik kazalarında sıkışarak, ezilerek, havasızlıktan hayatını kaybetmiştir.

Yük taşıtma amacıyla sömürülen ve sömürülürken korkunç işkencelere maruz kalan hayvanların yaşadığı rutin şiddet de raporlanamamıştır. Ancak sadece 2016’da Adalar’da, 1540 atın sistematik işkenceye maruz kaldığını biliyoruz. Geçtiğimiz hafta, Darıca Hayvanat Bahçesi yakınlarında bulunan ve hayvan hakları aktivistlerinin girişimleri ile mühürlenen at mezbahasının içi ve çevresi, taşımacılık için sömürülürken hayatını kaybeden at sayısının ne denli fazla olduğunu gösterir nitelikteydi.

2016’da, Türkiye’de deneylerde kullanılıp atılan, öldürülen hayvan sayısı hâlâ açıklanmamıştır. Ancak Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın verilerine baktığımızda, 2010-2015 yıllarında, altı senede 1 milyon 412 bin 810 hayvan, deneylerde korkunç acılara maruz bırakılmıştır. 2014 yılında yayınlanan Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik ile, sokaklardaki hayvanların da deneylerde kullanılmasının önü iyice açılmıştır. 2010-2014 yılları arasındaki deneylerde, sayıları 14 bin 057 olarak belirtilen kedi ve köpeklerin ise, nereden temin edilerek deneylerde kullanıldıkları belirsiz olmakla birlikte, sokaklardan, barınaklardan alıkonuldukları kuvvetle muhtemeldir. Çünkü kedi ve köpekleri deney hayvanı olarak tedarik eden bir işletme ya da merkez Türkiye’de mevcut değildir. Hayvan deneylerinin topyekûn yasaklanması, hayvan deneylerine alternatif yöntemlere acil bir şekilde geçilmesi gerektiğini bir kez daha ifade ediyoruz.

Bir yıllık raporumuza EN AZ 1 milyar 505 milyon 404 bin 792 (1.505.404.792) özgürlüğü kısıtlama vakası yansımıştır. Bu sayının 1 milyar 505 milyon 382 bin 472’si (1.505.382.472), insan keyfi ve menfaati (et, süt, yün, yumurta, tiftik, kıl, taşımacılık, at yarışı) için özgürlüğü kısıtlanan sığır, manda, koyun, keçi, deve, domuz, at, eşek, katır, tavuk, hindi, kaz ve ördekten oluşmaktadır. Bu sayılara, hayvanat bahçelerinde ve yunus parklarında tutsak edilen binlerce yaban hayvanı ve faal olan 1.668 pet-shop’ta pazarlanmak üzere tutsak edilen hayvanlar dahil edilememiştir çünkü esarete tâbi tutulan hayvanların sayılarına ilişkin olarak yaptığımız bilgi edinme başvuruları, Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından ısrarla yanıtlanmamıştır. Türkiye’de aktif olan 8 yunus parkında, yunuslar ve deniz memelileri, esaret altında tutulmaya devam edilmekte, bu işkencehanelerde tutulan hayvan sayısı sır gibi saklanmaktadır. Türkiye’de 32 adet ruhsatlı hayvanat bahçesi bulunmakta, sayıları binlerle ifade edilen yaban hayvanları, bu hapishanelerde korkunç esaret koşullarında tutulmaktadır. Örneğin Gaziantep Hayvanat Bahçesi’nde, 325 hayvan türünden yaklaşık 7.500 hayvan hapsedilmektedir. Anadolu’da benzin istasyonu, dinlenme tesisi, restoran gibi yerlerde ise yüzlerce yaban hayvanı da yoğun stres koşulları altında âdeta aklî dengesini yitirerek seyirlik malzeme muamelesi görmektedir. Hayvanat bahçelerinin korkunç boyutları ortada iken, denetlenen hayvanat bahçelerinin hiçbirisine yaptırım uygulanmamış olması da manidardır ve esaretin, zulmün bizzat Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından desteklendiğini bizlere göstermektedir.

2016’da EN AZ 42 milyon 711 bin 818 (42.711.818) beden dokunulmazlığını ihlâl vakası raporlanabilmiştir. Bu sayının, 153.597’si, sokak hayvanlarına yapılan kısırlaştırma müdahaleleridir. Kısırlaştırılan bu hayvanların kaçının, yaşadıkları sokaklara geri bırakıldığı, kaçının hâlâ yaşadığı meçhûldür. Türkiye’de belli başlı belediyeler haricinde, çoğu yerel yönetim, cerrahî deneyimi olmayan veteriner hekimleri istihdam etmekte, temel hayvan sağlığı prensiplerine dahi uymadan bu ciddi operasyonları yapmakta ve ayrıca resmî otoritelerce onaylı bir şekilde faaliyet gösteren mobil kısırlaştırma üniteleri nedeniyle de binlerce hayvan, gerektiği gibi tıbbî bakım göremediğinden hayatını kaybetmektedir. 13 senedir yürürlükte bulunan Hayvanları Koruma Kanunu, en göz önünde olan sokak hayvanlarının dahi haklarını koruyamamış, 2017 itibarı ile 231 adet faal hayvan barınağının çok büyük bir kısmından ölüm çığlıkları yükselmeye devam etmektedir.  Türkiye’de, açlıktan, susuzluktan, genel ve tıbbî bakımsızlıktan hayvanların yaşamını yitirdiği çok sayıda barınak varken bu barınakların kapatılması ya da iyileştirilmesi, sorumlular hakkında soruşturma açılması konularında ısrarla adım atılmamaktadır. Bu tesisler, tabelalarında olduğu gibi “bakımevi” değil, bir toplama ve imha kampı işlevi görmektedir. “Beden dokunulmazlığını ihlâl” kategorisindeki 42 milyon 558 bin 109 ihlâl ise, yün, tiftik, kıl üretimi için kırkılma esnasında beden dokunulmazlığı ihlâl edilen ve işkence gören koyun-keçi sayısıdır. Kırkılma esnasında hayvanlar, büyük bir çaresizlik içerisinde sabitlenerek kontrol altına alınmakta, oldukça ağır fiziksel ve psikolojik bir işkence ile beden dokunulmazlıkları ihlâl edilmektedir.

EN AZ 2 milyon 979 bin 758 cinsel şiddet vakası raporlanabilmiştir. Bu sayının, 2.979.752’si, süt endüstrisinin devamı için, hayvanların rektumlarına kol, vajinalarına demir bir çubuk sokularak uygulanan “sunî tohumlama” adı altındaki sistematik tecavüz fiilleridir. Sunî tohumlama dışında EN AZ 6 cinsel şiddet vakası raporlanmıştır. Ancak biliyoruz ki hayvana tecavüz, iddia edildiği gibi “münferit” olaylar değildir. Ulusal mevzuata göre “kabahat” olan ancak hayvanlara karşı işlenen bir suç olan bu fiiller, duyguları, acı hissetme yetisi olan canlılara yapılan bir saldırı, cinsel şiddet ve beden dokunulmazlığı hakkının gasbıdır. Toplumumuzda tecavüzün önlenememesi, hatta meşrulaştırılması ve hayvana tecavüzün hâlâ suç kapsamında olmaması,  psikolojik, sosyolojik ve daha birçok açıdan üzerinde durulması gereken bir utanç olayıdır. Türkiye’de tecavüz edilen hayvanlar arasında ineklerin, eşeklerin, köpeklerin, koyunların, tavukların, ördeklerin, atların olduğunu ve her gün gerçekleşen hayvana tecavüzün de toplumun tüm kesimlerince bilinen ancak üstü örtülen bir gerçeklik olduğunu bir kez daha hatırlatıyoruz.

Neredeyse her gün katliam haberi aldığımız 2016 yılında, hayvanlara yönelik kötü muamele, işkence ve öldürme gibi fiiller nedeniyle sadece 229 şahsa idarî para cezası uygulanmıştır. 2016 yılında bu tür haksız fiilere 526 TL idarî para cezası uygulanmaktayken, 2017 yılı itibarı ile hayvana tecavüz, kötü muamele gibi fiillerin cezasında 20 TL artışa gidilmiş ve bu ceza, 546 TL olarak belirlenmiştir. Hayvana işkence ve tecavüz edenlere verilen bu tarz “komik” ve faiilleri âdeta yüreklendiren yaptırımları asla kabul etmiyoruz. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında hayvan hakları ihlâli olarak belirlenen haksız eylemler nedeniyle, 2016 yılında toplam 934,035 TL idari para cezası uygulanmıştır. 2016 yılında kötü muamale nedeniyle el konulan hayvan sayısı ise Orman ve Su İşleri Bakanlığı verilerine göre sadece 157’dir. Şu anda yürürlükte bulunan “tehlikeli ırk” genelgesine göre, 2016 yılında, Pitbull Terrier, Dogo Argentino gibi ırklardan oldukları iddiası ile 40 köpeğe el konulmuştur. Bu köpeklerden kaçının yaşadığı ise bizim için merak konusudur çünkü bu ırklara mensup oldukları gerekçesi ile el konulan bu köpeklerin büyük bir çoğunluğu, belediyelerce öldürülmektedir.

Açıkladığımız rakamlardan da görüleceği üzere, ülkemizde, özellikle son yıllarda artış gösteren toplumsal şiddet ve linç kültüründen hayvanlar da fazlası ile “nasibini almış”, almaya da devam etmektedir. Toplumsal şiddet halkasının en zayıf bireyleri olan hayvanlara “mal” muamelesi yapılması; onların hakları olan, hissedebilir bireyler olarak görülmemesi, toplumun tüm kesimlerini etkilemekte, her gün tanık olduğumuz olaylarla cinnetin eşiğinde olduğunu gördüğümüz toplumumuzu, herkese sirayet eden, derin bir tahammülsüzlük, eşitsizlik, adaletsizlik içerisine sürüklemektedir. Toplumun tüm kesimlerine buradan sesleniyoruz: Yeryüzünde yaşayan her canlıya âdil davranmadığımız sürece, hiçbir topluma gelmeyeceği gibi toplumumuza da barış, adalet gelmeyecektir. Bizlerle eşit, belki de daha şiddetli derecelerde acıyı, korkuyu, stresi hisseden hayvanları yok saymaya, onların haklarını çiğnemeye, onlara zulmetmeye son vermediğimiz takdirde, hayvanların tâbi tutulduğu soykırım boyutları daha da şiddetlenecek ve kaçınılmaz olarak dünyanın ekolojik felaket ile yok olduğunu hep birlikte deneyimleyeceğiz. En başta hayvanlar, doğuştan gelen haklara sahip olan bireyler oldukları için ve dünyayı herkes için daha âdil, eşit bir yaşam ortamı hâline dönüştürmek için hayvanların hakları derhal teslim edilmelidir.

İstisnasız herkes için özgürlük!

Hayvan hakları, hemen şimdi!

Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM)